Botulinum toxin

Botulinum toxin gegn hrukkum (wrinkles), andlitsfellingum (facial folds), áberandi kjálkavöðvum (masseter hypertrophy), gnísti (bruxism) og verk í kjákaliðum (temporomandibular joint pain)

Botulinum toxin dregur úr taugaboðum og er notað gegn fjölda sjúkdóma svo sem mígreni. Þegar því er beitt gegn litlum smávöðvum í andlitinu geta vöðvarnir ekki togað húðina til og myndað hrukkur og fellingar. Unnt er að beita meðferð til að ná aftur fyrra útliti (rejuvenation) eða fyrirbyggjandi. Toxinið er einnig stundum notað gegn áberandi kjálkavöðvum, gnísti og verk í kjálkaliðum.

Hvers vegna myndast hrukkur og andlitsfellingar?

Hrukkur og áberandi andlitsfellingar myndast vegna:

1. Öldrunar húðar með eða án utanaðkomandi þátta svo sem sólar og reykinga.

Greinar:

2. Aðdráttarafls jarðar (gravity)

3. Vöðvahreyfingar.

Sjá nánar:

Hvers vegna geta kjálkavöðvar orðið stórir?

Kjálkavöðvar geta orðið stórir m.a. vegna truflunar á biti tanna (malocclusion of teeth), gnísts (clenching eða bruxism), truflana í kjálkaliðum (temporomandibular joint disorders) eða án þekktrar skýringar (idiopathic masseter muscle hypertrophy).

Hvað er botulinum toxin?

Botulinum toxin er prótein sem er notað mjög víða í læknisfræðinni þar sem æskilegt er að draga úr taugaboðum.

Við hverju er það notað og hvar?

Við notum toxínið talsvert til að draga úr virkni tauga sem leiða til svitamyndunar ekki síst í handarkrikum.

Myndband:

Grein:

Það er einnig m.a. notað gegn langvarandi mígreni (chronic migraine), vöðvakrömpum hjá börnum ef ekki vegna meðfæddrar heilalömunnar (pediatric upper or lower limb spasticity excluding spasticity caused by cerebral palsy), vöðvakrömpum ganglima hjá fullorðnum (adult lower limb spasticity), ofvirkri þvagblöðru (overactive bladder), þvagleka vegna taugaboða (urine incontinence), hvarmakrampa (blepharospasm), truflaðri vöðvaspennu í hálsi (cervical dystonia), rangeygðu (strabismus) og viðvarandi ofurslefi (chronic sialorrhea).

Notin gegn hrukkum og áberandi andlitsfellingum og til að fyrirbyggja myndun þessa eru af sama meiði hvað taugboð varðar. Í þessum tilfellum beinast böndin að taugaboðum til nokkurra lítilla smávöðva en þegar taugaboðum fækkar til þeirra hætta vöðvarnir að valda hrukkum og/eða áberandi andlitsfellingum. Toxínið er aðallega notað til að endurheimta fyrrum útlit húðarinnar (rejuvenate) með því að stöðva fellingar milli augabrúna, á enni og út frá augum (Crow´s feet) hjá einstaklingum milli 18-65 ára. Það er einnig notað á sérstaka staði, svo sem kanínulínur vegna togs húðar yfir nefhrygg (bunny nose) og til að lyfta augabrúnum hliðlægt.

Hér að ofan er fjallað um hvers vegna kjálkavöðvar geta stækkað. Markmið meðferðar er að draga úr taugaboðum til þeirra með það að markmiði að hafa áhrif á:

1. Umfang kjálkavöðvanna en þeir eru gróft til tekið frá kinnbeini niður að kjálkabarði eða nánar tiltekið frá kinnboga (arcus zygomaticus) til kjálkahorns og hliðlægrar hliðar kjálkans (angle and lateral surface of the mandible). Þegar umfangið minnkar verður þetta svæði ekki eins útstætt og áberandi.

2. Gníst sem getur eytt tannvef.

3. Kjálkaliði, og þá fyrst og fremst verk.

ÞRÁTT FYRIR ÞESSA MEÐFERÐ KJÁLKAVÖÐVA ER MIKILVÆGT AÐ TANNLÆKNIR OG/EÐA LÆKNIR LEITI ORSAKA.

Vinsamlegast sjá:

Myndbönd:

Greinar:

Tegundir botulinum toxina

Margar tegundir eru til af botulinum toxinum. Má þar nefna:

1. Botulinum toxin A

  • OnabotulinumtoxinA (Botox®, Vistabel®)
  • AbobotulinumtoxinA (Dysport®, Azzalure®)
  • IncobotulinumtoxinA (Xeomin®, Bocouture®)
  • PrabotulinumtoxinA (Jeuveau®)

2. Botulinum toxin B

  • RimabotulinumtoxinB (NeuroBloc®)

3. Botulinum toxin af fleiri flokkum.

Hvaða gerð er helst notuð við hrukkum og fellingum?

Botulinum toxin A hefur verið mest notað allra botulinum toxina gegn hrukkum og áberandi andlitsfellingum. Vísindarannsókn bar saman virkni OnabotulinumtoxinA, AbobotulinumtoxinA og IncobotulinumtoxinA. Könnuð var virkni þessara botulinum toxina á fellingar (worry lines) sem myndast af vöðvatogi (dynamic strain) milli augabrúna (glabella) þegar við grettum okkur. Niðurstöður sýndu að 2 vikum eftir meðferð hafði vöðvatogið minnkað um 66,1% vegna OnabotulinumtoxinA, 51% vegna AbobotulinumtoxinA og 42,8% vegna IncobotulinumtoxinA (Tilvísun: Wilson AJ et al.: A Quantitative Analysis of OnabotulinumtoxinA, AbobotulinumtoxinA, andIncobotulinumtoxinA: A Randomized, Double-Blind, Prospective Clinical Trial of Comparative Dynamic Strain Reduction. Plast Reconstr Surg.2016 May;137(5):1424-33.). Sjá má sama próf og í rannsókninni á virkni OnabotulinumtoxinA milli augabrúna á síðustu myndinni í myndbandinu „Botox við hrukkum og fellingum í andliti“ en þar er viðkomandi beðin um að gretta svæðið á bæði „fyrir“ og „eftir“ myndinni.

OnabotulinumtoxinA er í Botox®. Í lok árs 2019 hafði Botox® verið á markaði í 30 ár og þá höfðu yfir 100 milljón hettuglös selst af því frá upphafi (https://www.allergan.com/News/Details/2019/12/BOTOX%20onabotulinumtoxinA%20Celebrates%2030%20Years%20of%20Endless%20Innovation).
Til samanburðar hafði heildarsalan frá byrjun numið 3,3 milljónum hettuglasa árið 2005.

Hverjir framkvæma meðferðir?

MEÐFERÐ MEÐ BOTULINUMTOXÍNI ER TAKMÖRKUÐ VIÐ SÉRFRÆÐILÆKNA.

Fegrunarlæknaráð Bandaríkjanna (American Board of Cosmetic Surgery), ráðleggur m.a. eftirfarandi varðandi Botoxmeðferðir:

  1. Botox® er læknisfræðileg meðferð. Þegar þú velur meðferðaraðila skaltu framkvæma sams konar skoðun og þá sem þú myndir gera ef þú ætlaðir í skurðaðgerð.
  2. Meðferð með Botox® krefur sérstakrar þjálfunar, þekkingar og hæfni til að veita meðferð á réttan hátt og örugglega. Sumir læknar í Bandaríkjunum hefja Botoxmeðferðir eftir helgarnámskeið. Veldu lækni sem hefur þrautreyndan bakgrunn bæði í fegrunarlækningum og varðandi þjálfun og þann sem hefur mikla reynslu varðandi veitingu meðferðar.
  3. Veldu lækni sem þekkir vel til líffærafræði andlitsins og hefur gott fagurfræðilegt auga, færni og nákvæmni.

Hér er fræðsla frá Húðlæknasamtökum Bandaríkjanna (American Academy of Dermatology): https://www.aad.org/public/cosmetic/wrinkles/botulinum-toxin-overview

Hér er fræðsla frá Samtökum bandarískra húðskurðlækna (American Society for Dermatologic Surgery) https://www.asds.net/skin-experts/skin-treatments/neuromodulators/neuromodulators-for-wrinkles

Hvernig fer meðferðin fram og að hverju er að hyggja eftir meðferð?

Efninu er komið fyrir í völdum vöðvum í andlitinu allt eftir því hverju sóst er eftir. Deyfing er óþörf en kremdeyfing er í boði í 2 klst. fyrir meðferð. Meðferð tekur oft um 30 mín. Andlitsnudd eftir meðferðina er bannað í nokkra daga og áreynsla er bönnuð í a.m.k. sólarhring. Fólki er ráðlagt að leggja sig ekki fyrr en að kvöldi.

Hvenær koma áhrifin fram og hve lengi vara þau?

Áhrifin koma fram á nokkrum dögum og vara yfirleitt í um 3-4 mánuði en stundum lengur. Sé meðferð ekki endurtekin síðar næst aftur sama ástand og fyrir meðferðina.

Kostir og gallar meðferðar

Botulínum toxín veitir bætt útlit án skurðaðgerðar hvað varðar hrukkur og fellingar sem myndast vegna togs í andlitsvöðvum. Það er oft einnig notað í fyrirbyggjandi tilgangi til að aftra myndun þessa. Yfirleitt þolist botulínum toxín mjög vel og fólk nær sér strax eftir meðferðina. Meðferðum á ungu fólki og sérlega karlmönnum hefur fjölgað undanfarin ár og þá ekki síst í fyrirbyggjandi tilgangi.

Sé þetta rétt framkvæmt eru aukaverkanir mjög óvanalegar. Til er að fólk fái marblett sem er unnt að farða yfir. Mjög óvanleg aukaverkun er sig í efri augnlokum sem gengur til baka.

Hvað annað er til ráða en botulinum toxin?

SÉRFRÆÐILÆKNIR ÞARF AÐ META HVERT TILFELLI FYRIR SIG M.T.T. BESTU MÖGULEGU MEÐFERÐAR EÐA BLÖNDU MEÐFERÐA.

Fyrir utan botulinum toxin koma til greina meðferðir með laser Slök húð í andliti eða á hálsi, hrukkur og áberandi andlitsfellingarfractional laser, laser til lækninga húðlýta og húðsjúkdóma) og fylliefnum.

Myndband

Greinar:

Fjallað er annars staðar um slappleika húðar utan andlits.

Myndband:

Grein: